صورت فلکی چیست؟

صورت فلکی (constellation) مجموعه ای از ستاره هاست که با یکدیگر شکلی را در آسمان پدید می آورند و بر اساس آن شکل نامگذاری می شوند؛ مانند مثلث – گاو – شکارچی – شیر – عقرب و ... . پیشینیان با قدرت تخیل بالایی که داشتند این اشکال خلق شده در ذهنشان را روی کره ی آسمان پیاده کرده و برای آن ها داستان هایی شنیدنی نیز ساخته اند. آن ها از همان دوران سعی می کردند که این اشکال را به نحوی ثبت کنند که دست نبشته هایشان امروزه در موزه ها نگهداری می شود.

شاید می‌شد ستاره‌ها را بر اساس بعد و میل و درجه قوس در آسمان طبقه‌بندی کرد ولی پایبندی به این صورت‌های فلکی در واقع راهی برای حفظ ارزشها و تاریخ انسانها است. انسانها هزاران سال به آسمان پر ستاره بالای سرشان نگریستند و داستان سرایی و اسطوره پردازی کردند. نامگذاری صورت‌های فلکی دارای نظم است. صورت‌های فلکی کهن به سه دسته

تقسیم می‌شوند:

1 - حیوان‌ها و چیزهایی که با آب در ارتباطند.

2 - انسان‌ها و حیواناتی که در روی زمین‌اند.

3 - مخلوقات افسانه‌ای که به هوا پر می‌کشند.

شگفت آنکه هر یک از این دسته‌ها در بخشی از آسمان جمعند. پرندگان و موجودات هوایی در نزدیکی قطب شمال دایرة‌البروج هستند و صورت‌های زمینی همچون کمربندی دور آنها را گرفته‌اند. موجودات آبزی هم در جنوب و زیر استوای سماوی جا دارند.

کل کره ی آسمان (نیمکره ی شمالی ونیمکره ی جنوبی) شامل 88 صورت فلکی است که نقشه های گوناگونی از آن ها در دسترس می باشد.

.در تصویر زیرنقشه ی این صورت ها را می توانید مشاهده نمایید.

ستاره ی قطبی که بیان کننده ی جهت شمال برای ما می باشد پر نور ترین ستاره از صورت فلکی دب اصغر می باشد و عموما به وسیله صورت فلکی دب اکبر شناسایی می شود.

نامگذاری ستاره ها : اغلب نام گذاری هر ستاره از یک صورت فلکی به طوری است که حرفی یونانی به صورت پیشوند بر نام صورت فلکی اضافه می شود. چگونگی انتخاب حرف یونانی بر اساس نورانیت ستاره انجام می شود؛یعنی پر نورترین ستاره با آلفا،ستاره ی بعدی (از لحاظ درخشندگی)با بتا و ... نشان داده می شوند. ( حروف یونانی در عکس های زیر قرار داده شده است.) در نام گذاری ستاره ها استثناء هایی نیز وجود دارد که آن ها نام مخصوص به خود را دارند؛دلیل این امر شهرت این ستاره ها می باشد. مانند جدی (ستاره قطبی) در صورت فلکی دب اصغر.

12 صورت فلکی از 88 تا مربوط به دایره البروج می باشند. در واقع خورشید طی حرکت سالیانه ی خود به دور زمین (حرکت ظاهری) از این 12 صورت فلکی گذر می کند که به طور میانگین هر کدام از آن ها را در 30 روز می پیماید؛ همین امر موجب ایجاد 12 ماه یا به عبارت دیگر 12 برج در سال شمسی شده است.

اکنون به وسیله ی یک نقشه ی آسمان می توانید در منطقه ای به دور از آلودگی نوری و آلودگی هوا به رصد آسمان پرستاره بپردازید و صور فلکی مختلف را شناسایی کنید. این کار به شرطی امکانم پذیر است که نقشه را در جهت درستی بالای سر خود بگیرید.