غولهاي سرخ

هر ستاره رشته اصلی مسنی که تا 3 جرم خورشیدی جرم دارد، به غول سرخ تکامل می یابد. این ستاره سالخورده، هسته هلیومی منقبض شونده ای دارد که با یک پوسته گداختی هیدروژنی احاطه شده است. تشعشعات این پوسته باعث می شود. لایه های بیرونی ستاره منبسط و سرد شوند، و ستاره تبدیل به غول شود در همین حال هسته آنقدر گرم می شود که هلیوم برای تشکیل کربن گداخته می شود. هنگامی که تمام هلیوم گداخته شود، لایه های بیرونی جدا شده و سحابی سیاره ای را تشکیل می دهند و هسته برای تشکیل یک کوتوله سفید در حال مرگ متلاشی می شود.


هر چقدر جرم ستاره بیشتر باشد، دما و فشار هسته اش بیشتر است. بدین ترتیب واکنشهای هسته ای متنوع تری نسبت به ستارگان کم جرم در آن اتفاق می افتد. ستارگان پر جرم تر، سریعتر سوخت هسته شان را مصرف می کنند وبنابر این جوانتر می میرند.

 

کوتوله سفید

با مرگ غول سرخ، جرمش 90 درصد کاهش می یابد و بعد بدور هسته متلاشی شونده اش یک سحابی سیاره ای تشکیل می دهد. با کوچک شدن هسته، ماده اش بیشتر از آنچه که مواد در زمین فشرده می شوند، متراکم می شود. در زمانی خاص، ماده هسته در برابر فشردگی بیشتر مقاومت می کند. حالا دیگر هسته به کوتوله ای سفید با حداقل 4/1 جرم خورشیدی و حجمی معادل حجم زمین تبدیل شده است. کوتوله های سفید آنقدر متراکمند که تنها یک قاشق چایخوری ماده شان 4/1 تن وزن دارد.

غول سرد

در حالی که دمای هسته ستارگان رشته اصلی نظیر خورشید تقریباً15 میلیون درجه سانتیگراد (27 میلیون فارنهایت) است، دمای هسته غول قرمز حداکثر به حدود 100 میلیون درجه سانتیگراد (180 میلیون فارنهایت) می رسد، ولی دمای سطح غول قرمز از ستاره های رشته اصلی کمتر است، زیرا سطح غول فاصله زیادی تا هسته اش دارد. وقتی که خورشید ظرف 5 میلیارد سال غول قرمز بشود، قطرش از 4/1 میلیون کیلومتر (870 هزار مایل) به حداقل 200 میلیون کیلومتر (125 میلیون مایل) افزایش خواهد یافت.

ابرغولها

ابرغولها


هر ستاره رشته اصلی که حداقل 10 جرم خورشیدی جرم داشته باشد به ابر غول تکامل می یابد. درون هسته ابرغول، کوره ای هسته ای در دماهای چند میلیارد درجه ای، مرتباً سلسله ای از عناصر سنگین تر را می گدازد. دمای سطح این ستارگان از حدود500/3 تا 000/50 درجه سانتیگراد (300/6 تا 000/90 فارنهایت ) متغیر است و همین باعث ایجاد مجموعه ای از رنگهای مختلف، از قرمز تا آبی، می شود. ولی حتی آنهایی که سطح نسبتاً سردی دارند، به اندازه میلیونها خورشید درخشندگی دارند زیرا سطح پهناورشان پرتوهای بسیاری منتشر می کند.
 


دمای هسته آهنی هر ابرغول به بین 3 تا5 میلیارد درجه سانتیگراد (4/5 تا 9 میلیارد فارنهایت) بالغ می شود. قطر بزرگترین ابرغول شناخته شده، به نام منکب الجوزا ، (واقع در صورت فلکی جبار) تقریباً 400 برابر خورشید است و حجمش 64 میلیون خورشید را در بر می گیرد. پر جرمترین ابرغولها، همان هایی که صد برابر بیش از خورشید جرم دارند، تقریباً یک میلیون بار درخشنده تر از خورشیدند.